Qpinch Heat Transformer (QHT) – Bơm nhiệt hóa học biến nhiệt thải thành hơi

Qpinch là công ty công nghệ của Bỉ, trụ sở tại Antwerp, do Wouter Ducheyne và Christian Heeren đồng sáng lập năm 2012. Công ty chuyển nhiệt thải công nghiệp vốn thường bị xả qua tháp giải nhiệt thành hơi công nghệ trung hòa carbon cho nhà máy lọc dầu, hóa dầu và các cơ sở dùng nhiều nhiệt.

Qpinch Heat Transformer được cấp bằng sáng chế là bơm nhiệt hóa học, hấp thu nhiệt thải từ khoảng 80 độ C và giải phóng nhiệt công nghệ tới 210 độ C nhờ các phản ứng hóa học thuận nghịch, nâng từ 80 lên 120 độ C và từ 120 lên 210 độ C chỉ trong một bước, thu hồi khoảng 50% nhiệt dư. Thiết bị không dùng máy nén và chỉ cần khoảng 40 kW điện cho mỗi MW hơi. Tổ máy tiêu chuẩn nhỏ nhất là 0,5 MW, tổ máy tùy biến lớn nhất đã chế tạo là 15 MW, và công suất được tăng bằng cách ghép thêm mô-đun. Ngành mục tiêu gồm lọc dầu, hóa dầu, thu giữ carbon, thực phẩm đồ uống và tái chế.

• Bơm nhiệt hóa học: nâng nhiệt thải bằng phản ứng hóa học thuận nghịch thay cho nén cơ học.
• Biên độ nâng nhiệt rộng: hấp thu nhiệt từ khoảng 80 độ C và cấp nhiệt công nghệ tới 210 độ C.
• Nâng nhiệt một bước: nâng từ 80 lên 120 độ C hoặc từ 120 lên 210 độ C trong một bước, tương đương hơi 18 barg.
• Tiêu thụ điện thấp: khoảng 40 kW điện cho mỗi MW hơi.
• Mở rộng mô-đun: từ tổ máy tiêu chuẩn 0,5 MW tới tổ máy tùy biến 15 MW đã chế tạo.
• Mô phỏng hiệu quả: công cụ trực tuyến ước tính kinh tế dự án cho từng nhà máy.

Nhà máy lọc dầu Việt Nam có thể nâng nhiệt từ bình ngưng tháp chưng cất thành hơi trung áp. Nhà máy phân bón và hóa chất có thể giảm tải tháp giải nhiệt đồng thời tạo ra hơi. Nhà máy thực phẩm và đồ uống lớn có thể thu hồi nhiệt từ thiết bị cô đặc và nồi nấu.

Nhà máy biến nhiệt mà họ đang tốn chi phí làm mát thành hơi nước, được công ty mô tả là hơi trung hòa carbon với chi phí biến đổi thấp nhất trong công nghiệp. Mức dùng điện thấp, khoảng 40 kW cho mỗi MW hơi, vì không cần máy nén. Thu hồi khoảng một nửa nhiệt dư giúp đồng thời giảm nhiên liệu lò hơi và tải tháp giải nhiệt, và công cụ mô phỏng hiệu quả kinh tế cho phép bên mua kiểm tra trước khi làm dự án.

Nhà máy lọc dầu và tổ hợp hóa chất thải ra lượng lớn nhiệt ở 80 đến 150 độ C trong khi vẫn đốt nhiên liệu để tạo hơi, và các bên cấp phép công nghệ đang đóng gói giải pháp nâng nhiệt cho những cơ sở này. Các nhà máy lọc dầu Dung Quất, Nghi Sơn cùng ngành hóa dầu và phân bón đang tăng trưởng tại Việt Nam có cùng đặc điểm vừa thừa nhiệt thải vừa cần hơi.

Qpinch do Wouter Ducheyne và Christian Heeren đồng sáng lập năm 2012, trụ sở tại Hamburgstraat 3, Antwerp, Bỉ. Tháng 4/2025 công ty công bố hợp tác với Honeywell UOP để đưa Qpinch Heat Transformer đến khách hàng công nghiệp. Công ty được ICIS, Hội Hóa học Hoàng gia Anh, Essenscia, Solar Impulse và Cảng Antwerp ghi nhận.